Vatnajökulsþjóðgarður

Vatnajökulsþjóðgarður er víðfemur, 13000 ferkílómetrar að stærð, og nær yfir tæp 13% af Íslandi. Hann er því stærstur evrópskra þjóðgarða. Til hans var stofnað 7. júní 2008.Þó stór hluti þjóðgarðsins sé undir jökulhettu Vatnajökuls er landslag hans fjölbreytilegt. Má það helst þakka samspili eldvirkni, jarðhita og myndunar jökla, landmótun jökla og vatnsfalla.

Þjóðgarðinum er skipt í fjögur svæði sem hvert um sig samanstendur af fjölmörgum náttúruperlum. Er eitt helsta hlutverk þjóðgarðsins að gera almenningi að njóta þessara svæða í gegnum upplifun og fræðslu.
Austursvæði nær um Kverkfjöll og Snæfellsöræfi. Einnig tilheyra því friðlöndin í Hvannalindum og Kringilsárrana. Snæfellsstofa heitir gestastofa austursvæðis og er hún staðsett við Skriðuklaustur.
Sjá nánar á þjóðgarðsvefnum.

Á "landamærum" Norður- og Austurlands er þjóðgarðurinn í Jökulsárgljúfrum sem stofnaður árið 1973. Hann nær yfir u.þ.b. 150 km² og 35 km langt svæði meðfram gljúfrasvæði Jökulsár á Fjöllum vestanverðu í landi bæjanna Svínadals og Áss (hluti Ásheiðar 1974). Ásbyrgi varð hluti garðsins 1978, en heyrir líka undir Skógrækt ríkisins. Gljúfur Jöklu, einhver hin mikilfenglegustu á landinu, eru u.þ.b. 25 km löng, upp undir hálfur km á breidd og allt að 100 m djúp. Efri hlutinn, sem nær frá Dettifossi að Syðra-Þórunnarfjalli, er svipmestur og allt að 120 m djúpur.

Áhugaverðir staðir í þjóðgarðinum eru m.a. Ásbyrgi, Hljóðaklettar, Hólmatungur, Selfoss og Hafragilsfoss og austan ár, utan þjóðgarðs, eru Forvaðar. Sumum finnst Jökulsárgljúfur fegursti staður á landinu til gönguferða, bæði lengri og skemmri, og það má til sanns vegar færa

Gönguleiðum er vel lýst í bæklingi þjóðgarðsins. Áhugamenn um jarðfræði, flóru og fánu finna þar líka góðar lýsingar.  Bæklingar um gönguleiðir í Kelduhverfi, þjóðgarðinum og á Melrakkasléttu fást í aðalmiðstöð þjóðgarðsins í Ásbyrgi.  Hinn 7. júní árið 2008 varð þjóðgarðurinn í Jökulsárgljúfrum hluti af Vatnajökulsþjóðgarði.