Saga Austurlands (í hnotskurn)
Austfirðingafjórðungur náði frá Langanesi að Jökulsá á Sólheimasandi allt fram á 18. öld. Í dag telst Austurland ná yfir sýslurnar Suður- og Norður-Múlasýslu, þ.e. frá Bakkafirði og suður í Álftafjörð. Saga Austurlands teygir sig lengra enn til landnáms norrænna manna. Sagnir herma að írskir munkar hafi búið á Íslandi þegar víkingar lögðu leið sína til landsins upp úr 870. Örnefni styðja þessar sagnir og úti fyrir Djúpavogi er t.a.m. eyjan Papey. Litlu sunnar, á Geithellnum í Álftafirði, er talið að fóstbræðurnir Ingólfur Arnarson og Hjörleifur hafi haft vetursetu í fyrstu ferð sinni til Íslands. Í kjölfar þeirra komu landnámsmennirnir: Eyvindur vopni, Þorsteinn torfi, Hákon og Uni danski, Hrafnkell, Loðmundur gamli og Bjólfur að ógleymdum Graut-Atla, svo nokkrir séu nefndir. Af þeim stendur kynbogi Austfirðinga samkvæmt fornum sögum eins og Hrafnkels sögu Freysgoða, Vopnfirðinga sögu og Droplaugarsona sögu og Þorsteins þátts Stangarhöggs.
Á Sturlungaöld ríktu höfðingjar af ætt Svínfellinga yfir öllu Austurlandi og Þorvarður Þórarinsson, sem nefndur hefur verið síðasti goðinn, bjó á Valþjófsstað í Fljótsdal. Frá hans tíma er Valþjófsstaðahurðin, einn mesti dýrgripur Þjóðminjasafns Íslands.
Skriðuklaustur var stofnað í lok 15. aldar í nágrenni Valþjófsstaðar. Var það eina klaustrið í Austfirðingafjórðungi og mikilvægt athvarf sjúkra og fátækra á árum eymdar og farsótta. Klaustrið var lagt niður við siðaskiptin 1550 svo að íbúar Austfjarða gátu ekki leitað þangað í Tyrkja-ráninu 1627, þegar erlendir sjóræningjar námu á brott um 110 manns og drápu níu, mest af Berufjarðarströnd. Tröll og álfar Austurlands máttu sín lítils móti þessu illþýði en þó segir sagan að völvan sem heygð var á Hólmahálsi milli Eskifjarðar og Reyðarfjarðar hafi varið þá firði með stórsjó og þoku.
Austurland er einkar ríkt af þjóðsögum og má þakka Sigfúsi Sigfússyni þjóðsagnasafnara fyrir að hafa skilað þeim arfi til okkar daga. Furðuverur fyrri alda lifa í þessum sögum. Lagarfljótsormurinn liggur eins og hann er langur til í fljótinu á Fljótsdalshéraði og rekur kryppur sínar upp öðru hvoru. Skrúðsbóndinn ríkir enn í eynni Skrúð fyrir minni Fáskrúðsfjarðar þótt hann sé hættur að tæla til sín prestsdætur. Í Álfaborginni á Borgarfirði eystri sitja kóngur og drottning íslenskra álfheima. Og í húmi síðsumarsnátta verður vart drauga eins og Viðfjarðar-Skottu, Sandvíkur-Glæsis, Eyjasels-Móra og Bjarna-Dísu.
Á Austfjörðum var mikill uppgangur á síðari hluta 19. aldar vegna síldveiða og þorp tóku að myndast. Seyðisfjörður fékk kaupstaðarréttindi 1895 og þar kom sæsímastrengurinn á land ellefu árum síðar. Á Asknesi við Mjóafjörð var rekin stærsta hvalveiðistöð í heimi um aldamótin 1900 og franskir sjómenn áttu sjúkrahús og kapellu á Fáskrúðsfirði. Þessi vöxtur sjávarbyggða hélst í hendur við hnignun landbúnaðar í kjölfar eldgoss í Öskju 1875. Þá lagðist þykkt gjóskulag yfir sveitir Austurlands og varð þess valdandi að margir bæir fóru í eyði. Margir Austfirðingar fluttu til Vesturheims og varð Vopnafjörður að helstu höfn Ameríkusiglinga. Þeir sem ekki fóru settust að í ört stækkandi sjávarþorpum. Sjávarútvegurinn óx á Austfjörðum fram eftir 20. öldinni og í dag er meginstofn hans veiðar og nýting uppsjávarfiska eins og loðnu og síldar og á Neskaupstaður þar stærstan hlut. Umfang útgerðar er misjafnt milli staða og hefur víða dregist saman líkt og landbúnaðurinn sem enn í dag grundvallast á sauðfjárrækt og grösugum heiðarlendum. Þjónusta við ferðamenn fer vaxandi og helsti þjónustukjarninn er Egilsstaðir. Þar eru vegamót líkt og Jón Bergsson sá fyrir þegar hann keypti jörðina í lok 19. aldar og byggði gistihús sem nú er elsta steinhús á Austurlandi. Lykillinn að vegamótunum er Lagarfljótsbrúin sem var vígð 1905 og var lengsta brú landsins fram til 1974. Á Egilsstöðum er alþjóðlegur flugvöllur og á Seyðisfirði leggur ferjan Norræna að vikulega með fjölþjóðlega ferðamenn.
Kíktu hér til að sjá brot af þeim áhugaverðu stöðum sem Austurlandið hefur upp á að bjóða; Áhugaverðir staðir